Naam: Roger De Wispelaer
Geboortejaar: 1926
Geboorteplaats: vermoedelijk Oostende, België
Arrestatie- of deportatiedatum: 7 maart 1944
Bevrijd: ja (april 1945)
Overlijden: 7 augustus 1982
Plaats van overlijden: Brugge, België
Oorlogservaring en verzetsactiviteiten
Roger De Wispelaer groeide op in het schipperskwartier van Oostende en was nog maar 14 jaar oud bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Hij kwam uit een zwaar getroffen gezin: zijn vader overleed toen hij drie jaar was en beide echtgenoten van zijn moeder waren oorlogsinvaliden uit de Eerste Wereldoorlog. Zijn halfbroer André werd in 1940 als militair krijgsgevangen genomen en verbleef vijf jaar in Duitse kampen.
In augustus 1942, op vijftienjarige leeftijd, werd Roger gerekruteerd door het Geheim Leger. Hij ontpopte zich al snel tot een geëngageerde en moedige verzetsstrijder. Binnen de organisatie nam hij een leidinggevende rol op zich in Schuiloord Oostende, waar hij twee ploegen aanstuurde. Hij stond in voor het rekruteren van nieuwe leden, het uitvoeren van verbindingsopdrachten en het verzamelen van militaire inlichtingen. Zijn overste prees hem om zijn patriottisme, vastberadenheid en bereidheid om zich op te offeren voor de goede zaak. Roger koesterde de ambitie om na de oorlog beroepsmilitair te worden.
Op 7 maart 1944, twee dagen na zijn achttiende verjaardag, werd hij samen met een tiental jonge verzetsleden door de Gestapo gearresteerd, vermoedelijk na verraad. Zij werden opgesloten in de gevangenis van de Nieuwe Wandeling in Gent en na drie maanden veroordeeld door een Duitse militaire rechtbank in Brugge tot twee jaar jeugdgevangenis wegens “Feindbegünstigung”.
Gevangenschap en deportatie
Na zijn veroordeling werd Roger via de gevangenis van Sint-Gillis gedeporteerd naar Duitsland. In juli 1944 kwam hij terecht in de jeugdgevangenis van Anrath, na een transport via onder meer Bonn, Keulen en Düsseldorf. Daar werd hij vermoedelijk ingezet voor dwangarbeid.
Enkele maanden later werd hij overgebracht naar de strafgevangenis van Wolfenbüttel (Nedersaksen). In deze gevangenis zaten talrijke politieke gevangenen van verschillende nationaliteiten, waaronder ook Nacht-und-Nebel-gevangenen.
Roger werd ingezet voor dwangarbeid, onder meer bij het ruimen van puin in het zwaar gebombardeerde Braunschweig. In november 1944 raakte hij zwaar gewond bij een dramatisch ongeval waarbij een muur instortte en meerdere jonge gevangenen omkwamen of ernstig gewond raakten. Ondanks zijn verwondingen – waaronder zware fysieke letsels – toonde hij uitzonderlijke moed door eerst hulp te vragen voor een medegevangene.
Na een verblijf in de ziekenboeg werd hij opnieuw verplicht te werken, onder meer in een werkplaats binnen de gevangenis waar optische apparatuur voor de Duitse oorlogsindustrie werd geassembleerd.
Bevrijding en naoorlogse periode
Op 11 april 1945 werd de gevangenis van Wolfenbüttel bevrijd door Amerikaanse troepen. Kort daarna keerde Roger terug naar België, na een periode van opvang en transport.
Over zijn ervaringen tijdens de oorlog sprak hij later nauwelijks. Veel van wat bekend is over zijn verhaal werd gereconstrueerd aan de hand van archiefonderzoek en getuigenissen van medegevangenen.
Reden voor struikelsteen
De plaatsing van een struikelsteen in Oostende wordt voorgesteld om Roger De Wispelaer te herdenken als jonge verzetsstrijder die op zeer jonge leeftijd een uitzonderlijke moed en inzet toonde. Zijn verhaal staat symbool voor de vele jongeren die zich verzetten tegen de bezetter en daarvoor zware gevolgen droegen.
Een struikelsteen zorgt ervoor dat zijn naam, zijn engagement en zijn lijden opnieuw zichtbaar worden in de stad waar hij opgroeide en zijn verzetsactiviteiten begon.
