In heel Vlaanderen werd in 2024 bijna 7.000 ton zwerfvuil ingezameld. Ook aan de kust blijft zwerfvuil een belangrijke uitdaging: de kustgemeentes waren samen goed voor 10,7% van het Vlaamse totaal. Met het nieuwe project 'Proper Strand Redders' zetten Mooimakers, Stad Oostende en Blankenberge deze zomer daarom in op zichtbare sensibilisering en positieve gedragsbeïnvloeding op het strand.
Volgens de laatste inschatting werd er 744 ton zwerfvuil ingezameld aan de kust, goed voor 10,7% van het Vlaamse totaal. In Oostende alleen ging het om 371 ton gemeld opgehaald afval. Om dit probleem aan te pakken lanceert Mooimakers nu de ‘Proper Strand Redders’. Zij zullen actief rondtrekken op de stranden van Oostende en Blankenberge, en zullen bezoekers aanspreken over netheid en respect voor de omgeving. Met een positieve en toegankelijke aanpak moedigen ze correct afvalgedrag aan en helpen ze het strand proper en aangenaam te houden voor iedereen.
De actie komt er niet toevallig tijdens de drukke zomermaanden. De toename van zwerfvuil in deze periode heeft vooral te maken met de grotere bezoekersaantallen omwille van de hogere temperaturen. Meer strandgangers wil zeggen een toename van het afval en extra druk op de afvalinfrastructuur. Daarnaast speelt ook het Broken Windows-effect een rol: mensen passen hun gedrag vaak aan aan de norm aan die hun omgeving uitstraalt. Wanneer er al afval op de grond ligt, stijgt de kans dat anderen eveneens afval achterlaten, waardoor zwerfvuil verder toeneemt. Daarom is het belangrijk om publieke ruimtes zichtbaar proper te houden. Onderzoek toont aan dat een propere omgeving mensen stimuleert om zich correct te gedragen, terwijl zichtbaar afval net meer zwerfvuil kan uitlokken .
Dit beeld wordt bevestigd door cijfers uit 2025 van Proper Strand Lopers vzw, een Vlaamse vrijwilligersorganisatie en tevens erkende milieu-organisatie die zich inzet voor propere stranden en een gezonde Noordzee. Hun verzamelde data tonen aan dat tijdens de zomermaanden de hoeveelheid zwerfvuil duidelijk toeneemt bij hogere temperaturen, wanneer ook het aantal bezoekers aan de kust piekt. Zo werd maar liefst 23% van het totale ingezamelde afval van vorig jaar in juli en augustus verzameld op slechts twee dagen: 1 juli en 12 augustus, de warmste dagen binnen die periode.
Intensieve samenwerking tussen Mooimakers en kustgemeenten
De Proper Strand Redders is een extra actie boven op een brede samenwerking tussen Mooimakers en de lokale besturen aan de kust. Via begeleiding, coaching en gerichte trajecten ondersteunt Mooimakers steden en gemeenten in hun aanpak tegen zwerfvuil en sluikstort. Die ondersteuning kadert binnen de integrale zespijleraanpak van Mooimakers, waarbij wordt ingezet op infrastructuur, sensibilisering, een propere omgeving, participatie, handhaving en preventie. Door die pijlers gecombineerd in te zetten, helpt Mooimakers lokale besturen om duurzame gedragsverandering te realiseren en de openbare netheid structureel te verbeteren.
Over Mooimakers
Mooimakers is het Vlaamse initiatief tegen zwerfvuil en sluikstort van OVAM, Fost Plus en de VVSG. OVAM is verantwoordelijk voor het afvalstoffen-, materialen- en bodemsaneringsbeleid in Vlaanderen. Fost Plus is verantwoordelijk voor de inzameling en recyclage van huishoudelijke verpakkingen in België. De lokale overheden zijn verantwoordelijk voor de openbare netheid en zijn verenigd in de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG).
Mooimakers voert onderzoek, stimuleert kennisuitwisseling, organiseert campagnes en ondersteunt op een proactieve manier alle actoren die zich engageren in de strijd tegen zwerfvuil en zet zelf aanstekelijke acties op. Mooimakers is de motor van een maatschappelijke beweging waar iedereen deel van kan uitmaken. We geven uitvoering aan het beleid rond zwerfvuil en sluikstorten.
